Aðferða- og gæðahandbók í læknisfræðilegri myndgreiningu. 

6. Sjúklingar á METFORMIN



Sjúklingar á metformin:

Almennt um metformin:

  • Auk sjúklinga með sykursýki eru sjúklingar með policystiskt ovarial syndrom (PCOS) meðhöndlaðir með metformin.
     
  • Metformin skilst út í gegnum nýrun en hefur engin áhrif á nýrnastarfsemina. Ef sjúklingur fær SON getur áframhaldandi inntaka á metformin leitt til uppsöfnunar á metformini í blóðinu og þannig leitt til mjólkursýringar á blóðinu (lactic acidosis). Lactic acidosa er hættulegt ástand með hárri dánartíðni.
     
  • Mesta þéttni á metformini í serum eftir peroral töku næst eftir 1- 3 tíma. Helmingunartími metformins í blóði er 1,5-4,5 tímar. Jafnvel þótt sjúklingur sem fengi SON eftir joðskuggaefnisrannsókn færi í algera anuriu (engin þvagframleiðsla), skilst c:a 50% af því metformini sem sjúklingur neytti út í görnina innan 7 tíma frá töku lyfsins. Þess vegna verður engin marktæk hækkun á metformin þéttninni í serum ef reglan er sú að sjúklingur hætti töku lyfsins þegar rannsóknin er gerð (rannsóknardaginn).

Ráðlögð vinnubrögð varðandi metformin og joðskuggaefnisrannsóknir: 

  • Ekki þarf að láta sjúkling hætta töku metformins nema til staðar séu áhættuþættir fyrir SON, sjá kafla 4.4 og 4.5.
     
  • Þegar ástæða er til að hætta töku metformins á sjúklingur að hætta að taka það daginn sem joðskuggaefnisrannsóknin er gerð.
    • Þetta gildir um bæði akút og bókaðar rannsóknir 
  • Geislafræðingur gengur úr skugga um hvort sjúklingur sem er með sykursýki eða PCOS tekur metformin og gengur úr skugga um að sjúklingur viti að hann eiga að hætta töku lyfsins eftir rannsóknina.
     
  • Sjúklingur byrjar töku lyfsins í fyrsta lagi 48 tímum eftir rannsóknina á þá eftir nýja p-kreatinín mælingu. Það er fyrst og fremst ábyrgð tilvísandi læknis að þessu sé fylgt eftir.
    • Það getur verið til mikillar hagræðingar fyrir sjúkling að röntgendeildin sjái um að kreatinín mæling eftir rannsóknina sé gerð.
      Þetta má gera  með því að fylla út beiðni til rannsóknastofu um slíka mælingu og láta sjúkling vita þegar hann má byrja að taka lyfið aftur.
      Með þessu verklagi fær röntgendeildin yfirlit um hugsanlegar aukaverkanir hjá þessum áhættuhópi sem aðallega samanstendur af sjúklingum með sykursýki.
      Það er á ábyrgð hverrar röntgendeildar að koma upp slíkum vinnureglum og koma á vinnulagi varðandi kostnað við blóðrannsóknina og varðandi það að svar fari til tilvísandi læknis hafi nýrnastarfsemi versnað við joðskuggaefnisrannsóknina.